Romowie

e-mail

rom.ch@pro.onet.pl

Związek Romów Polskich

Adres

78-400 Szczecinek
ul. K. S. Wyszyńskiego 32

Związek Romów Polskich

Jedyne romskie stowarzyszenie w Polsce posiadające status Organizacji Pożytku Publicznego

Czasopismo Romano Atmo

Dwumiesięcznik o tematyce romskiej

Działalność Instytutu

Wykłady, prelekcje, seminaria, publikacje naukowe

Świetlica Integracyjna Słoneczko

Edukacja kulturowa, korepetycje, zabawy

Pamięć o ofiarach Samudaripen

Pamiętamy i kultywujemy pamięć o ofiarach romskiego holokaustu

Instytut Pamięci i Dziedzictwa Romów
oraz Ofiar Holokaustu

Archiwum Instytutu

Od roku 2001 Instytut Pamięci i Dziedzictwa Romów oraz Ofiar Holocaustu z siedzibą w Szczecinku systematycznie gromadzi dotyczące społeczności romskiej dokumenty archiwalne z całego terenu dzisiejszej Polski. Zbiory naszego Instytutu obejmują dokumenty mówiące sytuacji ludności romskiej od końcówki XIX wieku do początku lat 80 – tych XX wieku. Zdecydowana większość tych dokumentów sporządzona została w języku polskim, aczkolwiek pewna część posiadanych przez nas dokumentów spisana została w języku niemieckim.

Posiadane przez nas dokumenty pochodzą z zasobów Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwów Państwowych. Ich zawartość stanowią dyrektywy, zarządzenia, a także sprawozdania i zalecenia władz państwowych, regionalnych i lokalnych wydawane w stosunku do ludności cygańskiej, albowiem taką nazwę w odniesieniu do Romów stosowano przez cały omawiany okres. Pozyskane dokumenty zawierają również meldunki szeroko rozumianych sił bezpieczeństwa, a także korespondencję między ich jednostkami na temat ludności romskiej. Można tam znaleźć dużo informacji o ludności romskiej, często też jej wędrówkach i popełnianych przestępstwach. Do władz oraz sił porządkowych napływały niekiedy doniesienia na Romów, nierzadko autorstwa innych, pełnych zazdrości pobratymców. Takie donosy można również znaleźć w naszych zbiorach.

Posiadane przez nas dokumenty zawierają najczęściej wykazy liczby osób narodowości romskiej oraz spisy osobowe tych osób (ich personalia i adresy). Bardzo interesującą dla badacza wartość przedstawiają sprawozdania wszelkich władz w kwestii sytuacji społeczności romskiej ze wskazaniem na warunki materialno – bytowe tych osób, ich stan zdrowia oraz stopień przestrzegania prawa, a zwłaszcza realizacji przez dzieci obowiązku szkolnego, podejmowania pracy i osiedlania się. Krytyka administracji państwowej odnosiła się głównie do braku chęci podjęcia pracy przez Romów, ich wędrownego trybu życia, a także ich opartej na szacunku do starszyzny, a szczególności króla struktury społecznej. Równie ostra i zajadła krytyka była kierowana wobec ich zamkniętego charakteru społeczności i noszącego znamiona feudalizmu schematu relacji społecznych, z bardzo niską pozycją kobiet na czele.

Dokumenty archiwalne będące w naszym posiadaniu pokazują podobieństwa oraz różnice dotyczące sytuacji społeczności romskiej ze względu na region i jego przynależność państwową. Stanowią doskonałą bazę do badań struktury społeczno – gospodarczej Romów na ziemiach polskich, a także zmian w niej się dokonujących. O ich wysokiej wartości poznawczej może świadczyć fakt, iż były sporządzane przez podmioty takie, jak MSW PRL, Milicję Obywatelską, Rady Narodowe czy Komendy Żandarmerii oraz Policji, a także Urzędy Miast i Gmin wyłącznie na potrzeby ich oraz nadrzędnych w stosunku do nich jednostek i instytucji. Jest zatem małe prawdopodobieństwo przeinaczania oczywistych faktów i danych, także tych dotyczących społeczności romskiej we wspomnianym okresie i obszarze terytorialnym.

Zasoby Archiwum Instytutu:

Romano Atmo

W ostatnim numerze

Numer 6 2023

Numer 6 2023

Zapraszamy do lektury szóstego i ostatniego numeru Romano Atmo w 2023 roku. A w nim m.in. artykuł o drzewku w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych, ku czci i pamięci Alfredy Markowskiej. To pierwsza Romni uhonorowana tym zaszczytem, za swoją działalność na rzecz dzieci...

Numer 5 2023

Numer 5 2023

  Zapraszamy do lektury piątego tegorocznego numeru Romano Atmo, którego wersję elektroniczną można pobrać z naszej strony internetowej romowie.com. A w nim m.in. dwa duże artykuły dotyczące corocznych obchodów Dnia Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti. Pierwszy, to...

Numer 4 2023

Numer 4 2023

Czekamy już na paczki z drukarni z numerem piątym, a tymczasem przedstawiamy czwarty tegoroczny numer dwumiesięcznika Romano Atmo, który jest już 106 numerem od początku wydawania. A w nim m.in. relacje z trzech festiwali romskich. Jak co roku, nie mogło w...

Numer 3 2023

Numer 3 2023

Trzeci tegoroczny numer dwumiesięcznika Romano Atmo jest już wydrukowany. Jest to już 105 numer naszej gazety. Najnowszy numer zrealizowaliśmy dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Fundacji im. Róży Luksemburg. Jest to numer szczególny,...